Parku i Lirisë në Ferizaj – Oaza e gjelbër e qytetit
Parku i Lirisë është një ndër vendet më të dashura dhe më të vizituara në qytetin e Ferizajt. I pozicionuar në periferi të qytetit, ky park përfaqëson një hapësirë të gjelbër dhe të qetë që i ofron pushim, frymëmarrje dhe relaks çdo vizitori. Me një sipërfaqe të konsiderueshme të mbuluar me drunj, me shtigje për ecje, vende për pushim dhe zona rekreative për fëmijë, Parku i Lirisë është jo vetëm një destinacion për banorët lokalë, por edhe një pikë atraktive për turistët që dëshirojnë të përjetojnë atmosferën e gjallë dhe mikpritëse të qytetit të Ferizajt. Ky park ka rëndësi të veçantë kulturore dhe historike. Ai mban emrin “Parku i Lirisë” në nderim të përpjekjeve të qytetarëve të Ferizajt dhe të gjithë Kosovës për liri dhe pavarësi. Gjatë gjithë vitit, në park mund të organizohen aktivitete të ndryshme kulturore, koncerte, panaire artizanale dhe ngjarje sportive, që e bëjnë këtë hapësirë një qendër të rëndësishme të jetës publike në qytet. Nga ana turistike, Parku i Lirisë ofron një përvojë të pasur për vizitorët. Peizazhi i tij i gjelbër, ajri i pastër dhe ambienti i qetë janë ideale për ecje, fotografi dhe relaks. Në afërsi të parkut ndodhen edhe lokale të shumta, restorante dhe dyqane që krijojnë një përzierje harmonike mes natyrës dhe jetës urbane. Vizitorët kanë mundësi të shijojnë një kafe në natyrë, të lexojnë një libër në hije, ose të kalojnë momente të këndshme me familjen dhe miqtë. Parku i Lirisë gjithashtu ka një rëndësi edukative dhe ekologjike. Ai shërben si një hapësirë ku qytetarët, veçanërisht fëmijët dhe të rinjtë, mësojnë për rëndësinë e ruajtjes së natyrës dhe kujdesit ndaj mjedisit. Gjelbërimi i tij kontribuon në përmirësimin e cilësisë së ajrit dhe në ruajtjen e ekuilibrit ekologjik në qytet. Në tërësi, Parku i Lirisë në Ferizaj është më shumë se një vend për shëtitje – është një simbol i qytetit, një hapësirë e gjallë që bashkon historinë, kulturën dhe natyrën. Çdo vizitor që vjen në Ferizaj duhet patjetër ta vizitojë këtë park për të përjetuar shpirtin e qytetit dhe mikpritjen e njerëzve të tij.
Bifurkacioni i lumit Neredime
Bifurkacioni i lumit Neredime është rasti i vetëm në Evropë ku një lum derdhet në dy dete. Lumi Neredime buron në bjeshkët e Jezercit dhe në fshatin Neredime ndahet në dy pjesë, gjegjësisht në dy degë, të cilat kanë derdhje në dy dete të ndryshme. Dega jugore (dega e djathtë) përmes lumit Lepenc dhe përmes lumit Vardar derdhet në detin Egje. Kurse dega tjetër derdhet në lumin Sitnicë dhe përmes këtij lumi në lumin Ibër derdhet në Detin e Zi. Gjatësia e rrjedhës së lumit Nerodime është 29 km. Bifurkacioni është një fenomen natyror, dhe është mjaft tërheqës për studiues dhe vizitorë. Si i tillë, ka rëndësi të madhe turistike, trashëgimore, hulumtuese dhe shkencore.
Parku i Pishave në Rahovicë
Njëra ndër asetet e rëndësishme të gjelbëra është padyshim Parku i Pishave në vargmalet e fshatit Rahovicë, por që një shtrirje përfshin arealin edhe në fshatrat fqinje si Mirosalë dhe toponimin e quajtur “Fusha e Madhe”. Duke parë vlerat që ka ky park, kjo ka bërë që Komuna e Ferizajt të bëj investime në atë vend.
Maja e Gurrethit
Maja e Gurrethit gjendet mbi Livadhet e Kishës. Quhet kështu për shkak se është e rrethuar me gur në të gjitha anët. Nga banorët lokal njihet edhe si Maja e Bajrakut. Ka pamje 360ᵒ dhe nga kjo maje mund të dallojmë në veri dhe verilindje rrafshin e Kosovës, Malet e Karadakut në juglindje, një pjesë të madhe të Maleve të Sharrit, Malet e Syrinikës të cilës i takon edhe kjo maje, në perëndim mund të shohim Suharekën dhe një pjesë të Rrafshit të Dukagjinit.
Bashkimi i dy lumënjëve
Bashkimi i dy lumenjve është vendi ku bashkohen Lumi i Madh me Lumin e Vogël dhe formojnë Lumin Neredime. Kjo anë vlerësohet si zonë me potenciale të larta për zhvillim turistik. Gjatë vikendeve vizitohet shumë nga turistë të ndryshëm. Para viteve 1998 ka qenë e ndërtuar pishina, e cila ka funksionuar edhe pas vitit 2000 për një periudhë të caktuar kohore.
Ujëvara e Jezercit
Ujëvara ndodhet anash rrugës për në Grykën e Jezercit, rreth 2km nga bashkimi i dy lumenjve. Ujëvara e Jezercit është një atraksion i bukur natyror, ku uji i cili bie nga shkëmbinjtë malor sjell freskinë e këndshme të natyrës.
Suka e Dermanit
Ky vend ka një rëndësi të veçantë hidrografike ku ujërat mbitokësor të kësaj zone ndahen në tri drejtime, të cilat përfundojnë në tri dete (Deti Adriatik, Deti i Zi dhe Deti Egje). Këtu ndodhet edhe një kurrizore e malit dhe një shteg që na dërgon drejt Majës së Studenicës, e cila është edhe maja më e lartë në Komunën e Ferizajt.
Shpella e Fshatit Burrnik
Shpella ndodhet nga ana perëndimore e fshatit në shkëmbinj malor me lartësi mbidetare rreth 1010m. Shpella ka gjatësi rreth 50m, ku në disa pjesë arrijnë lartësinë mbi 5m, dhe si e tillë është e pasur me formacione të ndryshme natyrore. Në brendësi të shpellës jetojnë lloje të ndryshme të insekteve dhe lakuriq.
Ujëvara e Pleshinës
Kjo ujëvarë është një atraksion i rrallë natyror në Ferizaj, e cila ndodhet thellë në malet e Pleshinës, rreth 3km larg nga qendra e fshatit. Ujëvara formohet nga rrjedha e përroit të Sylës, në lartësi mbidetare mbi 1000m. Ka një burim uji pranë livadhit, ku vazhdon rrjedha e përroit e cila më poshtë për disa metra bie dy herë radhazi.
Kroni i katunit, Gaçkë
Në fshatin Gaçkë të komunës së Ferizajt, prej shekujsh rrjedh një ndër burimet më të çmuara të kësaj treve – Kroni i Katunit. Ky burim ujor natyror nuk është thjesht një pikë furnizimi me ujë, por një monument i gjallë i jetës, historisë dhe kulturës së banorëve të fshatit. Për gjenerata të tëra, kroni ka qenë qendra rreth së cilës është ndërtuar jeta shoqërore e komunitetit, duke ofruar ujë të freskët për banorët, bagëtitë dhe fushat përreth. Historikisht, Kroni i Katunit ka qenë vendi ku mblidheshin burrat e fshatit për të biseduar mbi punët e përditshme, për të marrë vendime të rëndësishme për komunitetin dhe për të ndarë lajmet. Gratë dhe vajzat shkonin aty për të mbushur ujë me shtambat e drunjta ose enët prej bakri, duke e kthyer këtë akt të përditshëm në një ritual shoqëror. Fëmijët, nga ana tjetër, e kujtojnë kronin si vend loje, freskimi dhe gjallërie gjatë ditëve të nxehta të verës. Pra, ky burim nuk ishte vetëm një vend furnizimi, por një qendër bashkimi dhe solidariteti. Nga aspekti kulturor, Kroni i Katunit është një simbol i trashëgimisë dhe identitetit të fshatit Gaçkë. Shumë këngë, tregime dhe kujtime të banorëve lidhen me të, duke e bërë atë pjesë të pandashme të kujtesës kolektive. Uji i pastër, i njohur për freskinë dhe shijen e tij të veçantë, ka qenë gjithmonë një burim krenarie për banorët, të cilët e kanë konsideruar si dhuratë të natyrës dhe bekim për fshatin. Në aspektin turistik, Kroni i Katunit ka potencial të madh për t’u kthyer në një destinacion atraktiv. I rrethuar nga peizazhe të bukura natyrore dhe i mbuluar me gjelbërim, ai ofron një ambient të qetë e relaksues për vizitorët. Ky vend mund të shërbejë si pikë ndalese për turistët që duan të eksplorojnë trashëgiminë rurale të Ferizajt, duke kombinuar natyrën me historinë dhe kulturën. Organizimi i eventeve tradicionale, ekspozitave kulturore apo piknikëve familjarë do ta kthente kronin në një hapësirë të gjallë dhe funksionale për komunitetin dhe vizitorët. Ruajtja dhe promovimi i Kronit të Katunit nuk është vetëm një detyrë për të mbrojtur të kaluarën, por edhe një mundësi për të gjeneruar zhvillim të qëndrueshëm për fshatin Gaçkë. Ai mbetet një burim jete dhe kulture, një simbol që lidh të shkuarën me të tashmen dhe që pret të zbulohet nga brezat e ardhshëm dhe turistët e huaj.
Kroni me ujë mineral në fshatin Gaçkë
Në fshatin Gaçkë të komunës së Ferizajt, përveç trashëgimisë kulturore e historike, natyra ka dhuruar një pasuri të veçantë: Kronin me ujë mineral. Ky burim, i njohur për freskinë dhe vetitë shëruese të ujit të tij, është bërë ndër vite një pikë referimi për banorët e zonës dhe një atraksion i pashfrytëzuar ende plotësisht për turizmin lokal. Ky krua dallon nga burimet e zakonshme të ujit për shkak të përbërjes së tij minerale. Shumë studiues lokalë dhe banorë të vjetër tregojnë se uji i këtij burimi ka ndihmuar për lehtësimin e disa shqetësimeve shëndetësore, si problemet e tretjes apo lodhja trupore. Edhe pse nuk ka pasur gjithmonë studime shkencore të detajuara, përvoja e njerëzve të fshatit është dëshmi e fortë e vlerave të këtij ujë. Gjatë verës, dhjetëra familje e vizitojnë kronin çdo ditë për të marrë ujë të freskët, ndërsa gjatë fundjavave nuk mungojnë vizitorë nga qytetet përreth. Nga aspekti kulturor, ky burim uji është një pjesë e identitetit të fshatit Gaçkë. Breza të tërë janë rritur duke u mbështetur në freskinë dhe pastërtinë e tij. Për fëmijët, ai ishte një vend loje; për të rinjtë, një hapësirë takimi; për të moshuarit, një vend pushimi e bisedash. Kroni me ujë mineral ka shërbyer kështu jo vetëm si burim jetik, por edhe si vend i përbashkët që ka mbajtur të gjallë ndjenjën e komunitetit. Nga ana turistike, ky burim ka potencial të jashtëzakonshëm. Nëse investohet në infrastrukturë, duke u vendosur shenja orientuese, hapësira për pushim dhe informacione për vlerat e ujit, Kroni me ujë mineral në Gaçkë mund të kthehet në një destinacion atraktiv për turistët që kërkojnë natyrë, qetësi dhe shëndet. Për më tepër, organizimi i eventeve kulturore, ekspozitave tradicionale apo aktiviteteve sportive pranë këtij burimi do ta shtonte edhe më shumë vlerën e tij. Turizmi shëndetësor është një prej tendencave më të reja në botë, dhe ky burim për Gaçkën mund të jetë një pikënisje për të ndërtuar një ofertë të tillë. Vizitorët do të kishin mundësinë të shijojnë ujin mineral, të njihen me kulturën dhe traditat e fshatit, si dhe të eksplorojnë natyrën përreth. Kroni me ujë mineral nuk është vetëm një dhuratë e natyrës, por një thesar që pret të zbulohet dhe të promovohet. Ai është një urë mes së kaluarës dhe së ardhmes, mes traditës dhe zhvillimit modern, duke e bërë Gaçkën një destinacion të veçantë për turistët vendas e të huaj.
Via Ferrata në Ferizaj – Atraksion i Ri për Turizmin Aventuror
Komuna e Ferizajt ka pasuruar ofertën e saj turistike me një atraksion të ri dhe unik, Via Ferrata, e cila përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt zhvillimit të turizmit aventuror dhe malor në rajon. Ky projekt është realizuar me qëllim të promovimit të potencialit natyror të zonës dhe krijimit të mundësive të reja për rekreacion aktiv, si për qytetarët ashtu edhe për vizitorët vendorë dhe ndërkombëtarë. Via Ferrata (nga italishtja “rruga e hekurt”) është një shteg i pajisur për ngjitje në terrene shkëmbore, i ndërtuar me kabllo çeliku, shkallë metalike dhe pika sigurie, të cilat mundësojnë lëvizje të kontrolluar dhe të sigurt. Ky lloj aktiviteti ofron një përvojë të veçantë që kombinon aventurën, sportin dhe shijimin e peizazheve natyrore, duke qenë i përshtatshëm edhe për persona pa përvojë të mëparshme në alpinizëm, me kusht përdorimin e pajisjeve mbrojtëse dhe respektimin e rregullave të sigurisë. Via Ferrata në Ferizaj është projektuar sipas standardeve bashkëkohore të sigurisë dhe është e dedikuar të zhvillohet nën mbikëqyrjen e guidave të trajnuara dhe të licencuara, duke garantuar një përvojë të sigurt dhe profesionale për të gjithë pjesëmarrësit. Përveç shtegut të ngjitjes, projekti kontribuon në rritjen e atraktivitetit të zonës dhe në promovimin e aktiviteteve në natyrë.
Ky investim pritet të ketë ndikim pozitiv në:
- zhvillimin e turizmit lokal dhe rajonal,
- rritjen e numrit të vizitorëve,
- promovimin e sporteve aventurore,
- fuqizimin e ekonomisë lokale dhe krijimin e mundësive të reja për shërbime turistike.
Me këtë projekt, Ferizaj pozicionohet si një destinacion i ri në hartën e turizmit aventuror në Kosovë, duke ofruar përvoja të reja dhe duke promovuar vlerat natyrore të komunës në mënyrë të qëndrueshme dhe moderne.
Shtigjet për ecje
Zonat malore të fshatrave Neredime, Pleshinë, Burrnik dhe Jezerc përfaqësojnë vlera të pasura për zhvillimin e turizmit dhe aktiviteteve rekreative. Vlerat e shpërfaqura të këtij rajoni, veçoritë klimatike dhe hidrologjike bashkëveprojnë natyrshëm me biodiversitetin e pasur. Janë shtigje të kategorisë turistike, rekreative dhe shëndetësore. Ky koncept shtigjesh, ne fakt mundëson zhvillimin e turizmit në stinë të ndryshme të vitit.
